De seizoenen. Over hun invloed op klimaat, cultuur, ons gemoed en zoveel meer
De seizoenen beïnvloeden niet alleen het weer, het klimaat, de natuur, ons gemoed en ons dagelijks leven, maar fungeren al eeuwen als inspiratiebron voor poëzie, literatuur, kunst en cultuur. Die veelzijdige impact vormt het thema van De seizoenen, het nieuwe nummer van Noord & Zuid. Een greep uit de inhoud.
Wie over de veranderende seizoenen praat, heeft het meestal over het weer en de merkwaardig meanderende temperaturen. Terrasjesweer in februari. De op een na droogste aprilmaand sinds de metingen. Bosbranden in de vroege lente. Hittegolven in onze contreien. Overstromingen in zonnige vakantiebestemmingen. Die weerfenomenen baren ons zorgen en roepen vragen op over de evolutie van de seizoenen. Wat er aan de hand is, vertelt voormalig weerman voor de VRT Frank Deboosere.
Dat de seizoenen ons mentaal welzijn en biologisch ritme beïnvloeden, weten we al langer. Vooral de overgang naar de herfst en winter met korte, donkere dagen kan leiden tot negatieve gevoelens, klachten, winterdepressies. Psychiater Kirsten Catthoor schetst de oorzaken van herfstblues, winter- en zomerdepressies en adviseert wat u er kan aan doen.
Auteur van historische kookboeken Marleen Willebrands zoomt in op de invloed van elk seizoen op het voedingsaanbod en eetpatroon in vroegere eeuwen. Een rituele vastenperiode was bijvoorbeeld handig om de periode van voedselschaarste tussen winter- en zomervoedsel te overbruggen. Die door de religie gedicteerde periodes van vasten vielen volgens norbertijn Filip Noël tevens samen met de start van een nieuw seizoen. In zijn bijdrage analyseert hij de Bijbelse literatuur, die volop verwijst naar de symboliek achter de seizoenen.
Al eeuwenlang zoeken schrijvers, kunstenaars, componisten en andere creatieve geesten inspiratie in de natuur en de seizoenen. Journalisten Veerle Windels en Colette Demil hebben het respectievelijk over de invloed van de seizoenen op de internationale modetrends en over het architectuurproject de Vier Seizoenen in Zurenborg-Antwerpen. Jeroen de Baaij, hoofdredacteur van het online kunstmagazine KunstVensters, fileert de bekende schilderijenserie over de seizoenen van Pieter Brueghel. Opvallend is dat de schilder niet vier, maar zes schilderijen gebruikte om de zogenaamde, volgens het weer bepaalde, zes seizoenen af te beelden.
Wie de stap zet van schilderkunst naar muziek, denkt ongetwijfeld eerst aan de iconische Vier Jaargetijden, waarin Vivaldi de natuur tot leven wekt en de seizoenen hoorbaar maakt. Maar er zijn uiteraard nog veel meer componisten die, zoals presentator en programmamaker Katelijne Boon aangeeft, componeerden op maat van de seizoenen.
Voor tal van dichters en auteurs vormen de seizoenen een rijke inspiratiebron. Martine de Clercq, emeritus gewoon hoogleraar Europese en Vergelijkende Literatuurwetenschap, zoekt naar de betekenis van de seizoenen in het werk Jaargetijden van Bernard Dewulf. Lexicoloog Willy Martin bekijkt de seizoenen vanuit taalkundig perspectief en heeft het over hun namen en de betekenis en oorsprong ervan. Als tussendoortje voor de geciteerde bijdragen selecteerde hij seizoensgedichten van Herman de Coninck, Ida Gerhardt, Remco Campert en Toon Tellegen.
Voor een rustpunt zorgen de poëtische tekeningen van Anne van Herreweghen. Zij toont ons dezelfde boom in de lente, zomer, herfst en winter. Een ingetogen symbool voor de kracht van het leven en de natuur, van de oorsprong en bloei tot de onafwendbare vergankelijkheid.