Ze liep hier als tiener rond, nu is ze de baas: “Ik ken elk hoekje van dit gebouw”

“Hier komen de werken te hangen van tien veelbelovende nieuwe fotografen. Deze expo .tiff, is een jaarlijkse samenwerking met het fotomuseum in Antwerpen. Eerst was de expositie daar te zien en nu hier.” Eva Vereecke laat mij een mooie, open ruimte in de Brakke Grond zien met aan één kant alleen maar raam. Het licht speelt met de foto’s die er al hangen, al is de expositie nog in opbouw. Vereecke vertelt met een glimlach op haar gezicht.

De expositie waarover ze vertelt, is een duidelijk voorbeeld van de missie van de Brakke Grond: Vlaamse makers context, kansen en een podium geven in Nederland. “Vlaamse kunstenaars durven meer buiten de lijntjes te kleuren, ze doorbreken de hokjes van disciplines. Ons artistieke team programmeert bewust met het oog op deze vernieuwende manier van maken, waarmee Vlaamse makers iets kunnen toevoegen aan het rijke cultuuraanbod van Amsterdam. Zo zijn enkele .tiff-makers naast fotografie ook bezig met performance en podiumkunsten. Dat is precies waar we ons hier met het team van de Brakke Grond voor inzetten.”

Vereecke pendelt van Antwerpen naar Amsterdam. “Van de meest zelfverzekerde stad in Vlaanderen naar de meest zelfverzekerde stad in Nederland”, zegt ze lachend. “De ene week ben ik in Amsterdam. De andere week ben ik hier twee à drie dagen, dan kom ik op en neer.” Tijdens de sollicitatie werd haar gevraagd: “Zie je dat wel zitten, zo op en neer gaan?” Vereecke zei volmondig ja, want de stad is haar vertrouwd.

Ruim dertig jaar geleden verhuisde ze als elfjarige naar de Nederlandse hoofdstad. Door haar vader, die dertien jaar directeur zou zijn van de Brakke Grond, verhuisde het hele gezin mee naar Amsterdam. Als tiener liep Vereecke dus al door deze zalen. “Ik ken het gebouw door en door en kwam al van jongs af aan hier naar het theater. Ik heb prachtige voorstellingen en exposities gezien. Die liefde voor kunst, cultuur en de bijzonderheid van de Vlaams-Nederlandse samenwerking heb ik dus van mijn ouders meegekregen.”

Ze ging hier naar het St. Ignatiusgymnasium. Met een Vlaams accent in een Nederlandse klas. Een confrontatie met de Hollandse manier van leren. “Wat ik altijd heel bijzonder heb gevonden, is dat de mening van de leerlingen er echt toe deed. Ik schrok wel van hoe assertief leerlingen durfden zijn tegenover leerkrachten en dat leerkrachten niet boven de leerlingen gingen staan, maar echt samen met de leerlingen dat leerparcours deden. Je werd uitgedaagd om kritisch te denken, waardoor je direct als kritisch burger kon meedoen in de samenleving.” Vereecke maakte vrienden voor het leven, die ze vaker ziet, nu ze weer in Amsterdam woont.

Want na de eindexamens vertrok Vereecke naar Leuven om sociale pedagogie te studeren en nadien in Antwerpen cultuurmanagement. Pedagogie bleek de wetenschappelijke verdieping voor haar vele engagementen in het jeugdwerk: jeugdraad, jeugdbeweging, jeugdhuis, speelpleinwerking, internationale kampen. “Niks is mooier dan van je hobby je werk kunnen maken, en dat heb ik twintig jaar kunnen doen.” In Nederland is jeugdwerk geen prominent begrip. “Het is altijd lastig uit te leggen”, lacht Vereecke. “Het enige wat in Nederland vergelijkbaar is, is scouting, maar het is een overkoepelende term voor jeugdorganisaties, cultuureducatieve organisaties, kamporganisaties, jeugdhuizen en zoveel meer. Het is in Vlaanderen een enorm netwerk van meer dan 100.000 vrijwilligers, die samen 1 miljoen kinderen en jongeren bereiken en in hun kracht zetten.” Vereecke werkte een decennium bij de Chiro, de grootste jeugdbeweging van Vlaanderen als jeugdbeleidsmedewerker, voordat ze directeur werd van De Ambrassade, het steunpunt van het jeugdwerk en de Vlaamse Jeugdraad, en het expertisecentrum voor jeugdbeleid en jeugdinformatie, een organisatie die o.a. de professionals in het jeugdwerk ondersteunt en opleidt.

Na twintig jaar jeugdwerk was het tijd voor iets nieuws. “Ik wil altijd kunnen bijleren en wilde mezelf weer uitdagen en aan een nieuw avontuur beginnen. Werken bij de Brakke Grond heeft altijd hoog op m’n verlanglijstje gestaan.” En dus waagde ze de sprong van Vlaanderen naar Nederland, van jeugd naar kunst en cultuur. Deze functie kent meer overeenkomsten met het jeugdwerk dan op het eerste gezicht lijkt: “Als directeur van De Ambrassade had ik verschillende rollen: beleid, informatie, ondersteuning van de ontwikkeling van professionals en onderzoek. Dat heb je hier natuurlijk ook. We zijn niet gewoon een cultuurhuis: we verbinden; vanuit onze Vlaamse opdracht zijn wij heel uniek. We zijn het enige culturele patrimonium van Vlaanderen in het buitenland en een belangrijk plek waar de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking letterlijk actief vorm krijgt.”

En hoe die samenwerking vormgegeven wordt, is in de afgelopen dertig jaar flink veranderd, geeft Vereecke aan. Zo was destijds de hele organisatie nog onder het beheer van de Vlaamse overheid. Inmiddels is de Brakke Grond een autonome stichting (vzw) die onder de Nederlandse cao podiumkunsten valt, maar wel met een vijfjarige beheersovereenkomst gesubsidieerd wordt door Vlaanderen. Ook het gebouw is nog eigendom van de Vlaamse overheid. “Als we moeten renoveren, moet ik in Brussel aankloppen.” Maar ook inhoudelijk is er veel veranderd, legt Vereecke uit.

“Terwijl het in de jaren 90 bijna exotisch was om een Vlaams theatergezelschap te programmeren dat automatisch volle zalen trok, is dat nu niet meer zo. Het culturele veld in Amsterdam is al heel breed en divers. Wat voeg je daar dan als Vlaams cultuurhuis aan toe? Daar moeten we nu veel actiever op inspelen.”

“Dat doen we door verder te gaan dan enkel een podium te bieden aan makers uit Vlaanderen. We kijken naar wat er in Vlaanderen nu een meerwaarde kan zijn voor het Nederlandse veld en zoeken uit waar Vlaanderen een voorloper in is. Op dit moment zijn er bijvoorbeeld veel interessante stromingen rondom het jeugdtheater en circus.” Daarnaast heeft de Brakke Grond nog een bijzondere eigenschap volgens de directeur. Zo heeft het gebouw zowel expositieruimtes als theaterzalen. “Dat is in Nederland best uniek. Doorgaans is een culturele instelling hier een galerie of een theaterschouwburg. Wij kunnen dat combineren. En net in interdisciplinaire kunsten zijn makers uit Vlaanderen vaak vernieuwend. Het is heel interessant om dat naar Amsterdam te brengen, zeker omdat ons gebouw zich daar goed voor leent.”

Dat interdisciplinaire is zichtbaar in de programmering. Zo kijkt Vereecke zelf ontzettend uit naar het jaarlijkse festival dat de Brakke Grond telkens in februari organiseert: Beyond the Black Box. In de periode van een lang weekend kan de bezoeker al zijn zintuigen prikkelen en zich onderdompelen in een bad van kunst en cultuur. Het is al de zevende editie en er zijn geen gewone voorstellingen in een theaterzaal of tentoonstellingen in een witte ruimte, maar een ervaringsfestival vol performances, installaties en unieke ontmoetingen. In de ochtend kom je binnen en dan kan je op een groot bord met de programmering een kaartje voor een van de voorstellingen pakken.” Haar enthousiasme is zichtbaar. “Van hele kleine voorstellingen voor maar drie mensen, tot ervaringswandelingen met een koptelefoon op door de stad, tot dansende muren of collectieve leessessies: de werken doen een beroep op alle zintuigen en laten zich niet vastpinnen op één genre of discipline.”

Alles wat de Brakke Grond programmeert, staat op de website, maar een van de eerste tastbare bijdragen van Vereecke als directeur in het afgelopen jaar is het Brakke Grond Magazine, geen seizoensbrochure, maar een echt magazine om de unieke werking van het huis beter te duiden. Een gestikte bundel van stevig papier, met daarin interviews, reportages, verhalen en achterin de programmering van 2025-2026. Voor de komende jaren heeft Vereecke nog veel dromen om de werking verder uit te bouwen. “De drie pijlers in een goed evenwicht balanceren: ontwikkeling van makers, presentatie en kennisdeling. En daarnaast wil ik mij focussen op de medewerkersploeg. Ik wil hun de ruimte geven om te ontwikkelen, te prikkelen en te leren. Als directeur wil je het beste uit de mensen halen en ze zien floreren. Daar kijk ik ontzettend naar uit.”

Isidore van Westing is redacteur bij de NOS voor het Radio 1-programma Nieuws&Co. Daarnaast heeft ze haar eigen wekelijkse radioshow in Haarlem.